To nie będzie kolejny tekst o tym, jakie korzyści płyną z karmienia piersią dla dziecka. Wystarczy przypomnieć, że to przede wszystkim ze względu na zdrowotne walory pokarmu matki Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje wyłączne karmienie piersią przez sześć miesięcy oraz jego kontynuację do ukończenia drugiego roku życia dziecka i dłużej przy jednoczesnym wprowadzaniu pokarmów uzupełniających.

Karmienie piersią to najbardziej naturalny i pierwotny dla rodzaju ludzkiego sposób żywienia noworodków i niemowląt. W dzisiejszym świecie często wydaje się archaiczny, niemodny, a nawet wstydliwy. 

Spróbujmy jednak spojrzeć na karmienie piersią z nowoczesnego, ekonomicznego i ekologicznego punktu widzenia. Pierwszy z brzegu argument – karmienie naturalne jest tanie. Mleko matki jest zawsze gotowe do podania dziecku, w każdym miejscu: w domu, w sklepie, podczas wizyty u znajomych czy w podróży. Jedyne, stosunkowo niewielkie koszty wiążą się z koniecznością w miarę zdrowego odżywiania przez matkę, a także zakupem dobrej bielizny i wielorazowych wkładki laktacyjnych. To wszystko!

Czasami, zwłaszcza na samym początku „drogi mlecznej”, konieczne jest zainwestowanie w doradcę laktacyjnego. Doradca nie zawsze jest jednak niezbędny, poza tym często wystarcza jedna wizyta. W porównaniu do karmienia mlekiem modyfikowanym i nakładów finansowych z nim związanych – a więc zakupem butelek, akcesoriów, leków na częstsze infekcje u dziecka, a także większym zużyciem prądu i wody – karmienie naturalne wydaje się po prostu o wiele łaskawsze dla portfela.

No dobrze, a ekologia? Spójrzmy na to w następujący sposób – karmienie piersią jest zero waste! Żyjemy w czasach, w których słusznie podkreśla się potrzebę ograniczenia produkcji odpadów, zwłaszcza plastikowych, oraz zużycia wody. A ile takich odpadów produkujemy, wybierając karmienie butelką? Już same wspomniane butelki są zazwyczaj z plastiku… Do tego opakowania po mleku, raz duże, a raz „wygodne” – małe i jednorazowe. A także smoczki, które należy dość często wymieniać. Do tego dochodzi większe zużycie wody i prądu, chociażby na takie wynalazki jak suszarki do butelek.

Karmienie butelką z pewnością ma swoje zalety i nie chodzi tu o potępianie kogokolwiek, kto zdecydował się na tę metodę żywienia dziecka. Trzeba jednak obiektywnie przyznać, że trudno uznać karmienie butelką za ekologiczne i przyjazne środowisku. 

Skoro już o środowisku mowa, nie ma chyba nic pożyteczniejszego niż działania ograniczające ryzyko zachorowań na śmiertelne choroby, które są w dzisiejszych czasach coraz większym problemem ludzkości. Warto w tym kontekście pamiętać, że karmienie naturalne ma szereg korzyści zdrowotnych zarówno dla dziecka, jak i dla matki. Zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę typu II, choroby układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, osteoporozę, reumatoidalne zapalenie stawów, depresję, jak również na raka piersi i raka jajnika.

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. Szacuje się, że rocznie raka piersi rozpoznaje się u 1,5 miliona kobiet na całym świecie, a około 400 tysięcy umiera z tego powodu. Rak jajnika znajduje się w Polsce na piątym miejscu wśród nowotworów u kobiet.

Co ciekawe, według Światowej Organizacji Zdrowia promowanie naturalnego karmienia oraz ochrona i wspieranie matek karmiących stanowi jedną z najbardziej efektywnych strategii poprawiających stan zdrowia ludzkości.

Lekarze-onkolodzy są zgodni co do jednoznacznie pozytywnego wpływu karmienia piersią na zdrowie matki. Karmienie piersią zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi, zwłaszcza jeśli kobieta posiada dzieci wcześnie, tzn. w wieku 20-30 lat. Ryzyko zmniejsza się również tym bardziej, im dłużej trwa karmienie piersią. Może to być spowodowane tym, że jajniki w czasie laktacji są niejako uśpione i rzadziej dochodzi do miesiączkowania, a tym samym zmniejsza się ekspozycja organizmu na określone hormony.

Oprócz zmniejszenia ryzyka raka piersi, karmienie naturalne oddala prawdopodobieństwo nowotworu jajnika. Regularnie powtarzająca się owulacja jest przyczyną powtarzających się urazów jajnika, co może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworu, a w czasie karmienia piersią owulacja jest zatrzymana i to właśnie może działać ochronnie. 

Fakt, że karmienie piersią wpływa pozytywnie na profilaktykę raka, nie oznacza, że jest ono metodą na stuprocentowe uchronienie się przed chorobami. Dlatego niezwykle ważne jest, aby podczas laktacji wykonywać badanie USG piersi i jajników. Swój stan zdrowia należy kontrolować regularnie, nawet w tak szczególnym okresie, jakim jest czas karmienia piersią.

Oczywiste jest, że mimo wielu niezaprzeczalnych zalet karmienie piersią bywa dla matek potwornie trudne. Dzieje się tak z wielu powodów, które zasługują na oddzielny artykuł. Jednak podstawowa rzecz, która pozwala matkom wytrwać na „mlecznej drodze” mimo wszelkich przeciwności, to świadoma, ugruntowana i osobista decyzja. I właśnie dla ułatwienia takich decyzji powstała kampania #PiersiąZdrowiej.

***

#PiersiąZdrowiej to kampania społeczna, realizowana oddolnie i niekomercyjnie przez Karolinę Roztocką. Kampania ma trzy cele. Po pierwsze – przypomnienie, że karmienie piersią jest zdrowe dla dziecka oraz matki, a także ekologiczne. Po drugie – uświadomienie, że karmienie naturalne ma wpływ na profilaktykę nowotworową piersi i jajnika. Po trzecie – podkreślenie, że podczas laktacji należy wykonywać badanie USG piersi i jajników w celu stałego kontrolowania swojego stanu zdrowia. Więcej na www.piersiazdrowiej.pl

Krótko po porodzie wróciłam do pracy. Gdy moje dziecko przestało być niemowlęciem, szefostwo zapragnęło konkretnej deklaracji dotyczącej mojego planowanego zaangażowania w pracę. Gdy określiłam swoją gotowość do pracy na „pół etatu”, gdyż drugą połowę chcę przeznaczyć na bycie mamą, w odpowiedzi usłyszałam: „nie pani pierwsza i nie ostatnia”.

Zarzucono mi tym samym, że stawiam wyraźne granice dla swojego czasu pracy i nie jestem otwarta na elastyczne ich przekraczanie, podczas gdy innym mamom z firmy udaje się „to” (w sensie macierzyństwo) jakoś łączyć z pracą na pełen etat. No właśnie. Dla mnie „jakoś to łączyć” oznaczało powrót do pracy tylko na kilka godzin tygodniowo.

Nierzadko te kilka godzin rozpoczynało swój bieg, gdy już położyłam dziecko spać. A gdy kończyłam pracę ok 2 czy 4 w nocy (lub nad ranem, jak kto woli) dziecię posiadające wrodzony radar, budziło się z powodu głodu, ząbkowania, choroby lub po prostu bez powodu. A jak udało się je utulić, to już po kilku chwilach, zupełnie znienacka (czyż to nie piękne słowo?) okazywało się, że już świta i czas wstać, ogarnąć mleko, nocnik, pieluszkę.

Przy okazji także siebie należało doprowadzić do stanu, w którym nie wystraszę klienta czy wysokiego sądu. Po południu, jak już świat był uratowany z wszelkich opresji dnia powszedniego, pędziłam do domu na złamanie karku, zahaczając o sklep i taszcząc ten cały majdan ze sobą – torebkę, laptopa, zakupy, szpilki na zmianę, kubek termiczny i Bóg jeden wie, co jeszcze, by choć przez parę godzin (a dokładnie 3 lub 4) pobyć ze swoim dzieckiem. Oczywiście, każda pracująca mama ma podobnie. Nie ja pierwsza i nie ostatnia. Tak, zrozumiałam.

Nie godzę się jednak na to, by z tego powodu czynić mi zarzut.

Nie godzę się na to, by ktoś stawiał mnie w sytuacji bez wyjścia, bo jak zawsze na moje miejsce czeka długa kolejka osób gotowych do pracy niemalże 24 godziny na dobę, oczywiście za niższe wynagrodzenie. Nie godzę się także na to, bym przez fakt bycia mamą, czuła się gorszym, mniej wartościowym pracownikiem. Zaczęłam zauważać, że jako kobieta i jednocześnie mama mam jakby bardziej pod górę w uzasadnianiu swojej pozycji w relacji służbowej.

Zastanawiając się, czy są to tylko moje odczucia, przeglądałam portal wysokieobcasy.pl, a tam trafiłam na dwa artykuły: Kobietom na rynku pracy jest trudniej, bo kapitalizm budowali mężczyźni. I budowali go raczej pod siebie oraz Kobiety latami czekają, aż ktoś doceni je w pracy. Za długo. Podpowiadamy, jak to zmienić.

Pierwszy jest wywiadem z Rafałem Wosiem, w którym opowiada on o wnioskach ze swojej książki ,,To nie jest kraj dla pracowników’’. Czytamy w nim, że wedle badań, gospodarka nie zauważa pracy kobiet, bowiem ich obowiązki domowe lub związane z macierzyństwem nie są ani wyceniane, ani też doceniane. Woś podkreśla, że w historii kapitalizmu człowiek jako sprzedawca specyficznego towaru, jakim jest jego własna praca, ma tendencję ograniczania do minimum jego ceny. Dlatego kreuje on wniosek, iż pracę trzeba odczarować i dążyć do jej „odtowarowienia”, aby to nie ona stanowiła o naszej wartości.

Mówi, by pracę traktować jak relację – jak miłość czy przyjaźń, ale twierdzi jednocześnie, że do tego, by praca przestała nas pracowników zniewalać, jeszcze bardzo daleka droga.

Zdaje się, że odpowiedź na pytanie dlaczego tak jest, odnalazłam w drugim artykule. Jego założenie było takie, by nauczyć kobiety, jak zostać docenionym w pracy. Jego autor stawia następującą tezę: „kobiety bardzo długo są cierpliwe. Czekają, aż ktoś doceni, jak ciężko pracują. Kiedy to się nie dzieje, długo znajdują usprawiedliwienia: bo rodziły dzieci, bo były na urlopach macierzyńskich, bo urywały się z pracy na przedstawienia szkolne. W końcu dochodzą do wniosku, że to wspaniałomyślne ze strony szefa, że ich nie zwolnił”. Jednocześnie autor przytacza 7 zasad skutecznych negocjacji, podpowiadając kobietom, jak wywalczyć podwyżkę i awans. Taka konstrukcja artykułu kreuje dwa wnioski. Po pierwsze, kobiety nie wiedzą, jaka powinna być ich droga do awansu, a zatem trzeba ich tego nauczyć. Po drugie, kobiety muszą zarówno awans jak i podwyżkę „wywalczyć”. Oczywiście, zgadzam się, że do awansu nie dochodzi się przez pracę, co jest jednym z podstawowych mitów kapitalizmu, o czym także Rafał Woś pisze w swojej książce. Ja nauczyłam się tego przez doświadczenie – u mnie zawsze następował jakby „samoawans”, tj. poprzez zmianę pracy, w której udawało mi się wynegocjować lepsze warunki pracy i w której dostrzegłam perspektywę rozwoju osobistego. Gdyby było inaczej, ani o awans, ani podwyżkę nigdy nie trzeba byłoby walczyć,  bowiem obiektywna ocena wyników pracy przekładałaby się na wynagrodzenie i stanowisko.

Inaczej niż autor cytowanego artykułu, to nie kobiety powinno się edukować jak dostać podwyżkę, a raczej podpowiadać pracodawcom,  jak odnaleźć wartość firmy w ludziach w ogóle, nie tylko kobietach. Niestety, od lat funkcjonujemy w układach, w których nieustannie wyceniamy własną pracę, handlujemy swoimi umiejętnościami, walczymy o swoje miejsce w hierarchii – bo zawsze gdzieś ta hierarchia jest. A jeśli nie walczymy, bo np. uważamy, że świetnie wykonana robota wystarczy by dostać awans, stoimy w miejscu i faktycznie popadamy we frustrację.

Jak zatem możemy odnaleźć się w tym pracowniczym świecie?

Oczywiście, najprościej byłoby mieć swoją własną firmę i być swoim szefem. Co, jeśli nie mamy takiej możliwości? Jeśli wykonujemy taki zawód, w którym nie jest to w ogóle możliwe lub nie jest to możliwe w danej chwili?  Rozwiązaniem jest niejako połączenie wniosków z obu ww. artykułów, mimo, że są one przeciwstawne. Jeśli więc jesteśmy pracownikiem w układzie, który każe nam walczyć – walczmy: o możliwość wyrażenia własnego zdania, o szacunek i o prawdę. Nie prośmy o podwyżkę, tylko raczej oszacujmy wartość świadczonej przez nas pracy i taką wycenę przedstawmy przełożonemu. Pokażmy, ile nas i naszego know-how włożyliśmy w teoretycznie powtarzalne obowiązki na danym stanowisku. Budujmy relacje, by to z nich czerpać sens naszej pracy. I wreszcie – jeśli jesteśmy mamami, zawsze pamiętajmy, że praca zawodowa zawsze będzie tylko niewielkim dodatkiem do wszystkich obowiązków  życiowych (w tym miejscu przypomniał mi się film ”World’s Toughest Job”, w którym stworzono rekrutację na stanowisko „Dyrektor operacyjny”).

A jeśli uda nam się „to wszystko” (cokolwiek się pod tym kryje) pogodzić z jakąkolwiek pracą i jednocześnie nie doprowadzić dzieci do zagłodzenia, związku do rozpadu, matki do zawału, a firmy do bankructwa, oznacza to, że w grze zwanej „życiem” osiągnęłyśmy level master.

Zdjęcie główne: Designed by katemangostar / Freepik